«Əsrin aydınları» jurnalının dəyərli qonağı qonağı Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun rektoru, ilahiyyat üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Aqil Şirinovdur.

"Aqil Şirinov 1979-cu il sentyabr ayının 28-də Kəlbəcər şəhərində anadan olub. 1985-ci ildə Kəlbəcər şəhər 3 saylı orta məktəbinə daxil olub, 1996-cı ildə Kəlbəcər rayon 12 saylı orta məktəbi bitirib. 1996-cı ildə Bakı Dövlət Universitetinin İlahiyyat fakültəsinə daxil olub, 2001-ci ildə qeyd olunan fakültədə "ilahiyyatçı" və "ərəb dili müəllimi" ixtisasları üzrə məzun olmuşdur. 2001-ci ildə Türkiyə Respublikası Mərmərə Universiteti Sosial Elmlər İnstitutunun magistratura bölməsinə daxil olmuş, 2003-cü ildə „İslam Məzhəbləri Tarixi mənbələrində ifrat meylli məzhəblər və görüşləri (İslam Mezhepleri Tarihi Literatüründe Aşırı Fırkalar ve Görüşleri)“ adlı elmi iş mövzusunu müdafiə edərək magistr dərəcəsinə layiq görülüb.

2003-cü ildə eyni institutun doktorantura şöbəsinə daxil olub, 2007-ci ildə «Nəsirəddin Tusinin varlıq və tanrı anlayışı (Nasiruddin Tusi’de Varlık ve Uluhiyyet)» adlı dissertasiya mövzusunu müdafiə edərək ilahiyyat üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsini alıb.

2008-ci ildən etibarən Bakı Dövlət Universitetin İlahiyyat fakültəsinin «İslam elmləri» kafedrasının saathesabı müəllimi, 2011-ci ildən müəllimi, 2016-cı ildən etibarən isə baş müəllimi vəzifəsində çalışıb. Aqil Şirinov Bakı Dövlət Universiteti İlahiyyat Fakültəsində Fəlsəfə, İslam Məzhəbləri Tarixi, Din sosiologiyası və Din psixologiyası fənlərini tədris edib. Habelə 2015–2017-ci illər ərzində Bakı Dövlət Universitetin Tarix, Folologiya, Jurnalistika, Kitabxanaçılıq və informasiya fakültələrində ümumi fəlsəfə və məntiq, İqtisad Universitetinin Beynəlxalq İqtisadiyyat fakültəsində ingiliscə ümumi fəlsəfə dərslərini aparıb.

Aqil Şirinov 2016–2020-ci illər ərzində Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin «Fətva və moizə» şöbəsinin müdiri vəzifəsində də çalışmışdır. Hal-hazırda Aqil Şirinov Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin elmi-dini şurasının üzvüdür.

Aqil Şirinov 2009–2010-cu illərdə Böyük Britaniyanın Kembric şəhərində Studio Cambridge adlı dil kursunun həm ümumi ingliscə, həm də elmi əsər yazma (Academic writtings) bölmələrini müvəffəqiyyətlə bitirib. O, həmçinin ABŞ Kongres kitabxanasının Açıq Dünya (Open World) proqramının «Dini Dözümlülük» (Religious Toleration) adlı proqramında iştirak etmək hüququ qazanmış və 4–14 may tarixində ABŞ-də olub.

2016-cı ilin iyul ayında ABŞ-nin Çikaqo şəhərində yerləşən və ilahiyyat sahəsində magistratura təhsili verən akademik bir qurum olan «Meadville Lombard Theological School» — un «Dini Multikulturalizm» mövzusuna həsr olunmuş bir aylıq seminar-treyninqinin iştirakçısı olub. Habelə Aqil Şirinov Böyük Britaniya, Fransa, Almaniya, Türkiyə, Albaniya, Pakistan və Qırğızıstanda multikulturalizm, dinlərarası münasibət və tolerantlıq mövzularına həsr olunmuş müxtəlif konfranslarda iştirak edərək «Azərbaycanın tolerantlıq modeli», «İslam və tolerantlıq», «Azərbaycanın multikultural dəyərləri», kimi mövzularda məruzələrlə çıxış edib. O, Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin təşkil etdiyi çox sayda yerli və beynəlxalq tədbirlərdə iştirak edib, radikalizm, tolerantlıq, multikulturalizm, dini dözümlülük və s. mövzularda məruzələrlə çıxış edib, radikalizmin zərərlərindən bəhs edən «Dini radikalizm və onun fəsadları» adlı bir broşura yazıb.

Fəlsəfə və İslam məzhəbləri tarixi sahəsində çox sayda kitab və məqalə müəllifidir. İngilis, ərəb, fars, rus və türk dillərini bilən Aqil Şirinovun 6 kitabı (biri müəllif digərləri həmmüəllif), 2-si xaricdə olmaqla 20-dən çox məqaləsi, ikisi xaricdə olmaqla 8 tezisi nəşr olunub. Ərəb, ingilis, fars və türk dillərindən və bu dillərə bir çox elmi məqalələri tərcümə edən Aqil Şirinov eyni zamanda fəlsəfə, tarix və dinlə əlaqəli bir çox beynəlxalq və yerli simpozium və konfranslarda elmi məruzələrlə çıxış edib.

Şirinov Aqil Muxtar oğlu 09.03.2018-ci il tarixində elmlər doktoru proqramı üzrə dissertantlıq yolu ilə 7214.01 — «Dinin tarixi və fəlsəfəsi» ixtisası üzrə doktoranturaya qəbul olub. «Təşkilatlanma və təbliğat metodları baxımından Yaxın şərqdəki radikal dini qruplar» mövzusunda dissertasiya işi üzərində çalışır.

13 sentyabr 2018-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədrinin əmri ilə Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun Elm və innovasiyalar üzrə prorektoru vəzifəsinə təyin edilib. 12 may 2020-ci ildə Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun rektoru təyin edilmişdir.

Aqil Şirinov 2020-ci ilin sentyabr ayında Avropa Şurası «Mədəniyyətlərarası İnteqrasiya İşçi Qrupu"nun (Working Group on Intercultural Integration) Azərbaycan üzrə təmsilçisi seçilmişdir. «Metafizika» beynəlxalq fəlsəfi və fənlərarası araşdırmalar jurnalının təsis edildiyi gündən onun Redaksiya Heyətinin üzvüdür. Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür."

© Əsrin Aydınları jurnalı

Tədqiqatçı Jurnalist: Günel Şəmilzadə

SMM, Fotoqraf: Toğrul Abdullayev

Azərbaycan Real Aykido İdman Klubu İctimai Birliyinə himn yazılıb.

Aydınlar.az xəbər verir ki, himnin sözləri Aydın Tağıyev, bəstəkarı Camal Qurbanovdur. İfa isə Xor, "Kingistar production"a məxsusdur. Himnin sözlərini sizə təqdim edirik:

"Real Aykido Marşı - Rəsmi Himni"

Qalib vətənin soydaşıyıq biz!

Gücdən güc alan igidlərik biz!

Master adımız, tükənməzik biz!

Sağlamıq, qüvvətliyik biz!

Real arzulara yaxın olun siz!

Gəlin sıramıza daim yüksələk biz...

Məşq edək, daynmadan!

Qalib olaq komandan tək usanmadan!

Yeni-yeni qələbələrə, hünərlərlə, kəmərlərlə,

Gəlin birgə addımlayaq zəfərlərə!

Azərbaycan Real Aykido İdman Klubu Beynəlxalq Real Aykido Federasiyasının Azərbaycanda yeganə rəsmi təşkilatıdır. Klubun prezidenti Fariz Abdullayev eyni zamanda Beynəlxalq Real Aykido Federasiyasının vitse-prezidenti vəzifəsindədir. Beynəlxalq dərəcəli 5-ci DAN qara kəmər ustasıdır. Bakı və Sumqayıt ərazilərində 12 klub fəaliyyət göstərməkdədir. Hazırda 300-dən çox idmançı 9 iyun tarixində keçirilməsi nəzərdə tutulan Real Aykido özünümüdafiə sənəti üzrə "10-cu Beynəlxalq Seminar və Kəmər imtahanı" da güclərini sınayacaqlar. Ümümilikdə isə Master Fariz Abdullayev 2008-ci ildən məşqçi kimi fəaliyyətə başlamış və indiyədək 2000-dən çox insanın idmanla məşğul olmasına səbəb olmuşdur.

Xatırladaq ki, Aydın Tağıyev "İlk Zəfər marşı", "Vətən Marşı", “Cənab Ali Baş Komandan” tarixi əsərinin müəllifi, "Fədakaralar bir amalın uğrunda",(Red not: Bu Kitab Ulu Öndər Heydər Əliyevin 100 illiyinə həsr olunub), "Böyük zəfərin 101 şəhidi" kitabı, Beynəlxalq Real Aykido Federasiyasının "Himn"i müəllifidir. 10 ildən çoxdur ki, Azərbaycan həqiqqətlərin 10 dildə dünya mətbuatına yazır. "Qarabağ həqiqətləri 1992-2020" layhəsinin rəhbəri, "Qızıl medal" mükafatçısı, eləcə də hal-hazırda davam edən "Vətən" layhəsinin rəhbəridir. ANmedia.az informasiya portalının, "Əsrin aydınları" jurnalının, "Əsrin Aydınları mükafatının həmtəsisçisidir. Azərbaycan Yazıçılar Birliynin (AYB), Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvüdür, araşdırmaçı yazardır.

https://youtu.be/hxqP5vmIXGs?si=uNk9hPmJc33yZS6M

5 aprel tarixində yazıçı-publisist, araşdırmaçı jurnalist Aydın Tağıyevin "Vətən" layihəsi çərçivəsində “Alsu şirkəti”in maliyyə dəstəyi ilə şəhid ailələri üçün iftar süfrəsi keçirilib.

Aydınlar.az xəbər verir ki, 100-ə yaxın şəhid ailəsinin, dövlət, hökumət orqanları nümayəndələrinin və media mənsublarının iştirak etdiyi iftar süfrəsində “Qurani-Kərim”dən ayələr, şəhidlərin ruhuna dualar oxunub və qarşıdan gələn müqəddəs Ramazan bayramı münasibətilə təbriklər səsləndirilib.

Layihə rəhbəri Aydın Tağıyev çıxış edərək, şəhid ailələrini və digər qonaqları salamlayıb. O, əziz şəhidlərimizin xatirəsini ehtiramla yad edərək, onların hər birinin həyatının bizlərə nümunə olduğunu vurğulayıb. Bütün ölkəni əhatə edən “Vətən” layihəsi çərçivəsində “Böyük Zəfərin 101 Şəhidi” kitabından söz açan müəllif bildirib ki, layihənin davamı olaraq şəhidlərimizdən bəhs edən iki kitab daha yazılır.

Daha sonra tədbirin media dəstəkçisi “Jamal Media Group”un rəhbəri, bəstəkar Camal Qurbanov çıxış edərək gələn bütün qonaqları salamlayıb. Şəhid ailələrinə xüsusi təşəkkürünü bildirib və belə görüşlərin mütəmadi keçirilməsini arzuladığını qeyd edib.

Tədbirdə çıxış edən şəhid ailələrinin üzvləri onlara göstərilən diqqət və qayğıya görə ölkə rəhbərliyinə minnətdarlıqlarını bildiriblər.

İftar süfrəsi gənc və istedadlı müğənnilərin vətənpərvər musiqi çıxışları ilə müşaiyət olunub. Sonda bütün qonaqların iştirakı ilə xatirə fotoları çəkilib.

«Əsrin Aydınları» jurnalının bugünki dəyərli qonağı Əməkdar jurnalist, tanınmış yazıçı-publisist, Avrasiya Millətlər Assambleyası Ədəbiyyat Şurasının həmsədri, Beynəlxalq Yazıçılar Gildiyasının («İGOW Berlin», Almaniya), PEN klubun («PEN İnternational», İngiltərə) üzvü, Azərbaycan Ədəbiyyat Fondunun baş direktoru Varis Yolçuyevdir.

Salam, xoş gördük Varis müəllim. Ümidvaram bugün oxucularımızın marağında olan bir çox suallara aydınlıq gətirəcəyik. Müsahibəmizə ənənəvi sualımızla başlamaq istərdim. Özünüzü oxucularımıza necə təqdim edərsiniz?

— Mən oxuculara hər zaman özümü roman yazan bir yazıçı kimi təqdim edirəm. Yaradıcılığımın ilk illərində bəzən mənə oxucuların ardınca getdiyim üçün irad tutulurdu. Mənim bu məsələyə yanaşmam bir az fərqlidir. Düşünürəm, öncə yazıçı oxucuların ardınca getməli, fikirlərini öyrənməli, daha sonra oxucular öz yazıçılarını izləməlidirlər. İlk olaraq yazıçı kimi bir imzan olmalıdır ki, oxucu kütləsini də arxanca apara biləsən.

— Yazıçı kütləsini öz arxasıyca aparmaq üçün əsərdə nələrə diqqət etməlidir?

— Yazıçı əsərini oxucu üçün ərsəyə gətirir. Yazıçı yazdığı əsərdə həm maarifləndirmə məsələsinə, həm vətənpərvərliyin təbliğinə toxunmalı, oxucularının qeydinə qalmağı bacarmalıdır. Ümumiyyətlə, ədəbiyyatın kökündə yazıçının oxucuya verdiyi mesaj dayanır. Yazıçı kimi mən heç zaman dedektiv ədəbiyyat oxumuram. Düşünürəm, 500-600 səhifəlik bir kitabda hadisələr yalnız bir nəfərin ətrafında, qətli törədənin ətrafında cərəyan edir. Sonda da məlum olur ki qatil elə ən yaxını imiş. Mənə bu motivdə olan əsərlər cəlbedici gəlmir. Oxucuya təqdim edilən əsərdə tərbiyələndirmə məqamına xüsusi diqqət yetirmək lazımdır.

— Oxucularınızla bağlı hansı maraqlı hadisəni bizimlə bölüşmək istərdiniz?

— Yaradıcılığımın ilk illərində oxucu rəylərini toplamağa başlamışdım. Bunu tanınmış bir yazıçı olduğum üçün deyil, hədəfimə çatmaq üçün edirdim. Bu günə kimi dünyada heç bir yazıçı hələ oxucu rəylərini toplamamışdı. 100 min rəy toplamağı düşünmüşdüm. Lakin 25 min rəy topladıqdan sonra bunun əslində çətin olduğunun fərqinə vardım. Otağımda da çox yer tuturdu. Demək olar ki, otağın bir hissəsi məhz oxucu rəylərinin toplandığı papkalardan ibarət idi. Bu işi davam etmədiyim üçün sonralar peşman oldum. Mənə hər zaman deyirdilər ki, onsuz da oxucu yoxdur, kitab oxuyan yoxdur. Mən 10 min tirajla çap olunan kitabımla sübut etdim ki, oxucu var, sadəcə kitab magazası, oxunaqlı kitab yoxdur. Düşündüm ki, bu sahəni də ayağa qaldırmaq lazımdır. 15-16 il bundan öncə Bakı şəhərində cəmi 2 kitab mağazası var idi. İndi şükürlər olsun ki, həm kitab mağazalarının həm də oxucuların sayı artıb. Bügünkü gündə yaxşı kitab çıxarmaq, böyük tirajla oxucuya çatdırmaq, satışını təşkil etmək çox məsulliyyətli bir işdir. Bu çətin, bir o qədər də qürurverici işi öz öhdəmə götürdüm. Mənə elə gəlir ki, həftə 7 gün deyil, 6 gündür, bir sutka 24 saat deyil, 21-22 saatdır, ay 30-31 gün deyil, 25 gündür. Hər şey o qədər tez cərəyan edir ki, heç nəyi çatdıra bilmirəm. Çox böyük layihələrə qoşulmuşam. Bəzən düşünürsən ki, ömür o qədər qısadır ki, öhdəliyində olan böyük işləri çatdıra bilməyəcəksən. Lakin mübarizəyə yenə davam edirsən.

— Uğurlu və ya sizə uğur gətirən işlərinizdən danışaq…

— Ötən 2023-cü il mənim üçün çox uğurlu oldu. Azərbaycan Ədəbiyyat Fonduna baş direktor təyin olundum. Yeni kitabım işıq üzü gördü. Bir il yarımlıq fasilədən sonra Azərbaycanda çıxan ilk kitabım oldu. Kifayət qədər də uğurlu kitab oldu. 1893-1993 illəri əhatə edən məsələlərin həllinə yönəlmiş bir roman idi. Bu əsərlə 1915-ci ildə qondarma erməni soyqırımının yalanlarının üzə çıxması ilə bağlı böyük işlər görülmüş oldu. Nə xoş mənə ki, bu kitabı yazan zaman İstanbulda Britaniya Konsulluğundakı materiallardan istifadə etmək imkanım yarandı. Kitabda hadisələrlə bağlı bütün faktlar qeyd olunub. Universitetdə müəllimim olmuş xalq yazıçısı Kamal Abdullanın ön sözü ilə bu romanın bir hissəsi Azərbaycan qəzetində çıxdı. Kitab tam şəkildə ilk olaraq Türkiyədə çap olundu. Bu günlərdə daha bir xoş xəbər var ki, bunu hələ mediaya açıqlamamışam. Amerikanin ən böyük platformalarını bir yerdə cəmləyən «media və ədəbiyyat» platforması son 5 ildə Rusiya nəşriyyatlarından çıxmış 19 yazıçının əsərlərini öz platformalarında yaymağı planlaşdırıblar. Onların arasında yeganə azərbaycanlı yazıçı mənəm. Bildiyiniz kimi Qarabağ müharibəsi dövründə Moskvada əsərləri nəşriyyat hesabına çıxan ilk azərbaycanlı müəllif mən olmuşam. Əsərin adı dörd dostun baş hərfindən ibarət olan «AMİN”dir. Bu əsərin ərsəyə gəlməsində iki dost birlikdə hərəmizin bir əsərini birləşdirib roman halına gətirdik. Əsər həmin nəşriyyat müdürünün o qədər xoşuna gəlmişdi. Məhz bunlara görə deyə bilərəm ki, bu il mənim üçün çox uğurlu oldu. Eyni zamanda Azərbaycan incəsənət portalını da idarə edirəm. Bu kimi fəliyyətlərimə görə ilin yekunlarına dair tədbirdə mükafata da layiq görüldüm. Əfsuslar ki, bəzən çox işi çatdırmaq olmur. Bir işi yarıda qoyub digərinə keçməli olursan. Həm ictimai fəaliyyət, həm iş fəaliyyəti zaman baxımdan müəyyən çətinliklər yaradır. Beynəlxalq platformalarda Azərbaycanı təmsil etmək üçün bir neçə layihəyə başlamışıq. İnşallah onları da təqdim edəcəyik. Çox xoşbəxtəm ki, böyük oxucu auditoriyam var. Yazıçı üçün ən böyük uğur məhz onun oxucusudur. Nə xoş mənə ki, 5 nəfərdən ən azı biri məni tanıyır və əsərlərimi oxuyur. Bilirsiniz, Azərbaycanda bizdən əvvəlki nəsildən çox az tanınmışlar olub. Günümüzdə əsərləri ilə aktuallıqlarını qoruyub saxlayan Anar, Çingiz Abdullayev, Ramiz Rövşən kimi yazıçılarımız var. Lakin müəyyən zaman kəsiyində bir müddət ədəbiyyatımızda boşluq yarandı. Daha sonra bizim dövrün yazıçıları tanınmağa başladı. Bəzən insanlar divarlardan asılan tablolar kimi müəyyən çərçivədə hərəkət edirlər. Lakin mən hər zaman o çərçivənin içərisindən çıxmaq istəmişəm. Düzdür, insan bəzən həyatın ritminə uyğunlaşmalıdır. Zaman və məkan kateqoriyalarından kənarda insan mövcud deyil.

— Günümüzdə hekayə qurmaq süni intelektlə daha da asanlaşıb, bəs siz necə düşünürsünüz?

— Süni intellektin bütün sahələr üzrə tətbiqi günümüzün ən aktual məsələlərindəndir. Bir müddət sonra bəlkə əsərlər, romanlar yazılaaq, filmlər çəkiləcək. Süni intellekt o qədər inkişaf edib ki, artıq fotoqrafiyanı, rəssamlığı demək olar ki, əlinə alıb. Bilmək olmaz bəlkə bir müddət sonra əsərlər də ərsəyə gətirər.

— Varis müəllim, düşünürəm əsər yazmaq üçün hissiyyat çox önəmlidir. Yazıçı hadisələri, əsərinin qəhrəmanlarını bütün varlığı ilə duya bilir. Mövzunu oxuculara ötürmək üçün müəyyən emosiyalar olmalıdır.

— Bəli, Günel xanım, süni intellekt ədəbiyyat sahəsində yalnız tarixi əsərlər yaza bilər. Lakin digər mövzularda olan ədəbiyyatı yalnız insan ruhu ərsəyə gətirə bilər. Azərbaycanda yeganə yazıçıyam ki, dram əsərləri yazıram. Bəzən mənim dramlarıma sentimental da deyirlər. Lakin mən elə deməzdim. Süni intellekt heç vaxt sevgi haqqında yaza bilməz. Sevgi ürəyin, hissiyyatın məhsuludur. Mənə elə gəlir ki, mənim janrıma hər zaman ehtiyac olacaq və bu istiqamətdə əsərlər yazılacaq, mən də həmçinin yazacam.

— Sizin əsərlərinizin əsas sujet xətti insan həyatıdır. Və insan həyatı da hər zaman maraqlı olur oxuculara. Bir oxucu kimi deyə bilərəm ki, siz elə bir üslubdan istifadə edirsiniz ki, oxucuya mesaj ötürürsünüz və oxucu aylarla onun təsirindən çıxa bilmir.

— Maraqlıdır ki, romanlarınızın hansısa qəhrəmanı yuxunuza giribmi?

-Romanlarımın deyil, filmlə bağlı belə bir hadisə baş verib. Film çəkməyi planlayırdım. Demək olar ki, yuxumda da həmin film davam edirdi. İnanıram ki, bu il mən o filmi çəkəcəm.

— Varis müəllim, məqsəd və planlarınızın neçə faizini reallaşdıra bilmisiniz?

— Mən ilk olaraq jurnalistikaya gələndə, qarşıma məqsəd qoymuşdum ki, «168 saat» qəzetini bir nömrə edəcəm. Eyni ilə çalışdığım televiziya kanalını da nömrə bir etdim. Bir romanla məşhur olacağımı da demişdim. Elə də oldu. «Sonuncu ölən ümidlərdir» kitabım həmin o ilk romanım idi. Biz həmin kitabın 7-ci nəşrini təkrar çıxardıq. Sayca bəlkə də 15-ci nəşrini çıxarmış olardıq bu zamana kimi. Nəzərə alsaq ki, 2015-ci ildən bəri bu kitab nəşr olunmurdu. Bu əsərim Azərbaycanda ən çox satılan kitab elan olunmuşdu. Demək olmaz ki, mən sırf azərbaycanlı oxucunun nəbzini tutmuşam, bununla razı deyiləm. 2016-cı ildə Nyu-Yorkda Dünya Yazıçıları Konqresində bizə qızıl qaydaları keçdilər. »Metamarfoz» romanında qəhrəmanımın konkret milliyəti yoxdur. Bu roman dünyanın istənilən coğrafi məkanında sevilə bilər. Bizə hər zaman onu təbliğ edirdilər ki, elə əsər yazın ki, onun sərhədi olmasın. Mən yazmış olduğum bu romanımla fəxr edirəm. Bu romanın hətta medala da layiq görülüb. Türkəyədə «Son məktub» romanım 75 min romanın içində 52-ci yerə çıxmışdı. Ötən il Özbəkistanda ən çox satılan kitablar arasında birinci yerdə Rəşad Nuri Güntəkin, 2-ci yerdə isə mənim kitabım olmuşdu. Ona görə əsər yazan zaman çərçivədən çıxıb yazmaq lazımdır. Misirdə İsgəndəriyyə Universitetindən mənə bir tələbə yazmışdı. «Sənə inanıram romanını oxuyub o qədər təsirlənmişdi ki, ingilis dilində tələbələrə də tərcümə edirmiş. Türkiyədə bir xanım rahat oxuya bilməsi üçün bu kitabı tərcümə etdirmişdi. Ədəbiyyatın milləti və sərhədi yoxdur. Oxucu əsərdə özünü görməlidir. Düşünürəm ki, uğurlu məqsəd və hədəflərimin çox faizini reallaşdırmışam.

— Varis müəllim, ən çox yadda qalan uşaqlıq xatirələrinizdən danışa bilərsiniz?

— Uşaqlıq xatirələrim çox maraqlıdır. Kiçik yaşlarımdan kitablar oxuyurdum. Evimizdə kitabxanamız da var idi. Yəni o kitablar hər zaman oyuncaq olub mənim üçün. Bir dəfə anam iş yerindən böyük bir kitabça gətirmişdi. Onu kəsib özüm üçün kiçik kitab düzəltmişdim. Hətta üzərinə də «Varisin kitabı» yazmışdım. «İlk kitabım» üçün titul vərəqi də hazırlamışdım. Maraqlısı odur ki, içərisinə pyeslər, romanlar, əsərlər, hətta felyetonlar sözlərini yazmışdım. Sonralar ona baxanda özümə də gülməli gəlirdi ki, felyetonlar sözünü də yazmışam. (Red: gülür) Məqsəd o idi ki, böyüyəndə mən məşhur olacam. Yaxşı rəsm əsərləri də çəkirdim. Ümumiyyətlə, insanın universal olmağı çox gözəl bir şeydir. 1-ci sinifdə oxuyanda portret çəkmişdim. Uşaqlıq illərimdə çox gözəl xatirələrim olub. Yadımdadır, atam məni tez-tez məşhur yazıçılarla görüşlərə aparırdı. Nəriman Həsənzadə, Bəxtiyar Vahabzadə, Cabir Novruz, Əzizə Cəfərzadə ilə görüşmüşəm. Uşaqlıqdan ədəbi mühitin içində olmuşam. Ona görə rəssamlıqdan daha çox məşhur yazıçı olmaq istəyirdim, bir tərəfdən də idmana da marağım var idi. Sinifdə bəzən şeirlər yazırdım. Qızlar üçün pulsuz, oğlanlar üçün pullla. O vaxtdan biznezlə məşğul olmuşam. (Red: gülür) Uşaqlıq xatirələrimdən biri də balıq tutmaqla bağlı olub. Biz o vaxt Sumqayıtda yaşayırdıq. Bir qrup uşaqla balığa getdik və iri bir balıq tutmuşduq. Hətta məhləmizdəki bir uşaqla balığın kimə çatacağı ilə bağlı mübahisəmiz də olmuşdu. Qol gücünə o balığı götürmüşdü. Lakin mən istəyimdən geri dönməmişdim, balıq üstündə mübarizəmi davam etmişdim. Əslində, bu gənclərə bir tövsiyyə ola bilər ki, hədəflərinin sonuna kimi getsinlər. Tez geri çəkilməsinlər. Uşaqlıq xatirələrimin arasında ilk sevgim də var. 7-ci sinifdə oxuyan zaman ilk sevgimi yaşamışdım. Burdan əslində gənclərə səslənmək istəyirəm ki, sevgilərini etiraf etməkdə çəkinməsinlər. Fərqi yoxdur ilk addım qız ya oğlan tərəfindən olacaq. Bəzən olur ki, sevgi qarşılıqsız qalır. Bunu da normal qarşılamaq lazımdır. Bəzən insanın fikrində, xəyalında qurduğu bir sevgi obrazı olur və onun axtarışına çıxır.

-Varis müəllim, sevgi romanlarınızın neçə faizi həqiqətə əsaslanır?

-Bilirsiniz Günel xanım, real həyatda baş verənləri onsuz da hər kəs görür və xəbərdar olur. Bəzən olmuş hadisələri qələmə alıb: «Mən əsər yazdım», — deyirlər. Sıravi insanın görmədiyi bir şeyi təqdim etmək lazımdır. Bu yalnız bədii ədəbiyyatda deyil, musiqidə də, rəssamlıqda da, incəsənətin digər qollarında da bu şəkildə olmalıdır. Necə ki, yüz illər keçməsinə baxmayaraq «Xəmsə» hələ də aktuallığını və mövzu marağını saxlayıb və ya Üzeyir Hacıbəylinin əsərləri günümüzdə də şah əsərlər hesab olunur və s. Bədii əsərlərdə bir obraz bütövləşmiş formada yaradılmalıdır. Yazıçı bu obraz ilə həm öz mesajını, həm cəmiyyətin mesajını ötürməyi bacarmalıdır. Bəzən 6-7 obrazın xüsusiyyətlərini bir qəhrəmanın üzərində cəmləyirlər. Bu günə qədər yaratdığım obrazlardan yalnız birində bir insanın başına gələn hadisələri cəmləmişəm. Bəzən oxucularım deyir ki, ən gözəl uydurma obrazınızı yaratmısınız. Əksinə, həmin obraz real insanın başına gələn hadisələri yaşamışdı. Əslində, real insanın taleyi bir bədii əsərə sığmır. Əsərin oxucular tərəfindən maraqla qarşılanması üçün əsərdə bir neçə obrazın taleyi təsvir edilməlidir.

— İstedad, uğur və mühit: sizə görə bu anlayışlar bir-birinə nə dərəcədə bağlıdırlar?

— Çox zaman belə bir fikir olur ki, istedadı olan birinə heç nə lazım deyil. Lakin bu obyektiv yanaşma deyil. İstedadla yanaşı, insanın parlaması üçün onun savadı, təhsili də olmalıdır. Mühit də çox önəmli bir faktordur. Mənim belə bir aforizmim var: «Özünün ən güclü zərbələrini yaşadığın zamanın ən zəif məqamına saxla». Tarixi keçmişə nəzər salsaq, bunu daha aydın görmüş olarıq. Ən böyük inqilablar, çevrilişlər, yeniliklər məhz cəmiyyətin zəif məqamında həyata keçirilib. Ədəbiyyatşünaslıqda dünyagörüşü də çox önəmlidir. Bədii əsər yazmaq, roman yazmaq bir baxımdan riyazi düsturdur. Əsəri yazmağa başladığın an beyində formalaşan ideya və mövzu sona kimi eyni qalmır. Gedişata uyğun olaraq bu dəfələrlə dəyişə bilər. Güclü əsər ərsəyə gətirmək üçün də ustad dərsləri almaq mütləqdir. Mən çox xoşbəxtəm ki, mənim ustadım İsmayıl Şıxlı olub. İnsanın mütləq şəkildə düzgün yol göstərəni olmalıdır. Bu baxımdan mən çox şanslıyam.

— Son zamanlar motivasiya, özünə inamla bağlı çoxlu kitablar yazılır və kifayət qədər də oxucu sayı var. Bu tipli ədəbiyyata maraq olduqca böyükdür. Sizcə bunun kökündə dayanan əsas səbəb nədir?

— Çox az insan minillikdən minilliyə keçir. Təbii ki, bir əsrdən digərinə daha çox insanın keçmək ehtimalı var. Biz minilliyin dəyişməsini görən insanlarıq. Keçdiyimiz minillik ən ağır inqilabları, çevrilişləri, müharibələri, sunamiləri, epidemiyaları özündə cəmləşdirib. Günümüzdə qlobal istiliklərin olması, bəzi coğrafi məkanlarda insan sayının sürətli artımı istər- istəməz insanlığa bu və ya digər formada öz təsirini göstərir. 90-cı illərdə televiziyalarda yalnız əsas xəbərlər verilirdi. Təbii fəlakətlər, qəzalar, zəlzələlər haqqında heç bir məlumat verilmirdi. Lakin bu gün dünyada baş verən bütün hadisələr hər kəs üçün açıqdır. İstər cinayət xəbərləri, istər qəza, müharibə, bahalaşma və s. xəbərlər insanların şüuruna yerləşir. Bu gün xəstəliklərin artması, boşanmaların artması, fiziki qüsurlu uşaqların daha çox dünyaya gəlməsində yuxarıda sadaladığım xəbərlərdən yaranan stresin rolu var. Məhz ona görə də günümüzün insanı nikbin deyil, bədbin insandır. Bu gün incəsənətdə şərin xeyir üzərində qələbəsini təntənə edən bir cərəyan var. Təəssüf ki, bu artıq filmlərə də siraət edib. Bu gün dünyada öz kino trendini yaradan bir neçə ölkə var ki, bunlardan Türkiyə, İran, Rusiya və Şimali Koreya ön sıradadır. Çəkilən filmlərin çoxunda sonda şərin qələbəsi qeyd olunur. Bu da insanlarda müəyyən mənada bədbinlik yaradır. Bütün bunları nəzərə alaraq, mədəniyyətin üzərinə də çox böyük missiya düşür. Bugünkü insanlar robotlaşan insanlardır. Onlar daha çox və maraqlı informasiya axtarışındadırlar. Artıq təbiətin tərənnümü onlar üçün maraqlı deyil. Getdikcə insan texniki varlığa çevrilir. Günümüzün insanları teatra getmirlər. Bu gün dünya statistikasında da ən çox oxunan məhz motivasiya ədəbiyyatıdır. Əslində bu mövzuda kitablar hər zaman oxunub və burada pis bir hal yoxdur. Lakin bədii ədəbiyyat ruhun əsas qidasıdır. Ruhu ac olan insan zamanla robotlaşır. İnsani keyfiyyətlərini itirir. İnsanı digər canlılardan fərqləndirən əsas nüans məhz onun duyğusallığıdır, hissiyyatıdır. Bunları itirməməyə çalışmalıyıq.

— Varis müəllim, maraqlı müsahibə üçün sizə təşəkkür edir, həyat və yaradıcılığınızda daima uğurlar arzulayıram.

— Məndə sizə təşəkkür edir, jurnalınızın bütün kollektivinə hər zaman peşəkarlıq arzu edirəm. Xəbərləri doğru və qərəzsiz şəkildə işləməyi arzu edirəm. Uğurlar!

© Əsrin Aydınları jurnalı

Tədqiqatçı Jurnalist: Günel Şəmilzadə

SMM, fotograf: Toğrul Abdullayev

Bu gün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin doğum günüdür. Dövlət başçısının 62 yaşı tamam olur.

İlham Heydər oğlu Əliyev 1961-ci il dekabrın 24-də Bakı şəhərində anadan olub. 1967-1977-ci illərdə Bakı şəhərində orta məktəbdə oxuyub. 1977-ci ildə Moskva Dövlət Beynəlxalq Əlaqələr İnstitutuna (MDBƏİ) daxil olub. MDBƏİ-ni bitirdikdən sonra 1982-ci ildə Moskva Dövlət Beynəlxalq Əlaqələr İnstitutunun aspiranturasına daxil olub. 1985-ci ildə dissertasiya müdafiə edərək, tarix elmləri namizədi dərəcəsi alıb. 1985-1990-cı illərdə Moskva Dövlət Beynəlxalq Əlaqələr İnstitutunda müəllim işləyib. 1991-1994-cü illər ərzində özəl biznes sahəsində çalışıb və bir sıra istehsal-kommersiya müəssisələrinə rəhbərlik edib.

1994-cü ildən 2003-cü ilin avqust ayınadək Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin vitse-prezidenti, sonra isə birinci vitse-prezidenti olub. “Heydər Əliyevin neft strategiyası”nın həyata keçirilməsində fəal iştirak edib. Suveren Azərbaycanın neft siyasətinin geosiyasi aspektlərinə dair bir sıra tədqiqat işlərinin müəllifidir. Siyasi elmlər doktorudur. İki dəfə, 1995-ci və 2000-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçilib. 1997-ci ildən Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsinin Prezidentidir. İdmanın və Olimpiya hərəkatının inkişafında böyük xidmətlərinə görə Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin ali ordeni ilə təltif edilib. 1999-cu ildə hakim Yeni Azərbaycan Partiyası sədrinin müavini, 2001-ci ildə sədrin birinci müavini, 2005-ci ildə isə partiyanın sədri seçilib. Həmin tarixdən indiyədək YAP-ın sədridir.

2001-2003-cü illərdə Avropa Şurası Parlament Assambleyasında (AŞPA) Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin nümayəndə heyətinin rəhbəri olub.

2003-cü ilin yanvar ayında Avropa Şurası Parlament Assambleyası sədrinin müavini, AŞPA-nın Büro üzvü seçilib. 2003-cü il avqustun 4-də Milli Məclis tərəfindən təsdiq edildikdən sonra Azərbaycan Respublikasının Baş naziri təyin edilib. Baş nazir vəzifəsinə təyin edilməsi ilə əlaqədar olaraq deputat səlahiyyətlərinə xitam verib. 2003-cü il oktyabrın 15-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilib. Prezident seçkilərində seçicilərin 76%-dən çoxu İlham Əliyevin lehinə səs verib. O, 2003-cü il oktyabrın 31-də vəzifəsinin icrasına başlayıb.

2004-cü ilin aprelində AŞPA-nın fəaliyyətində fəal iştirakına və Avropa ideallarına sədaqətinə görə AŞPA-nın fəxri üzvü diplomu və AŞPA medalı ilə təltif edilib.

2008-ci il oktyabrın 15-də keçirilən seçkilərdə seçicilərin 88,73% səsini qazanan İlham Əliyev ikinci dəfə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilib. O, 2008-ci il oktyabrın 24-də vəzifəsinin icrasına başlayıb.
2013-cü il oktyabrın 9-da keçirilən seçkilərdə seçicilərin 84,54% səsini qazanan İlham Əliyev növbəti dəfə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilib. O, 2013-cü il oktyabrın 19-da vəzifəsinin icrasına başlayıb.

2018-ci ilin aprelin 11-də Azərbaycanda növbəti prezident seçkisi keçirilib. Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) namizədi İlham Əliyev 86.03 faiz səslə yenidən Azərbaycan Respublikasının prezidenti seçilib. Aprelin 18-də and içən prezident İlham Əliyev səlahiyyətlərinin icrasına başlayıb.

Prezident İlham Əliyevin yürütdüyü uğurlu siyasət nəticəsində Azərbaycan iqtisadiyyatı inkişaf edib, ölkədə yoxsulluq və işsizlik kəskin şəkildə aşağı düşüb, yüzlərlə yeni iş yerləri açılıb. Bu illər ərzində bir sıra böyük layihələrə imza atan Azərbaycan regionun lider dövlətinə çevrilib.

2022-ci ilin iyulunda Avropa İttifaqı və Azərbaycan arasında enerji sahəsində strateji tərəfdaşlığa dair Anlaşma Memorandumunun imzalanması və onun sürətlə icra edilərək Avropaya enerji ixracını artırmağımız ölkəmizə enerji sahəsində “regionun lideri” və “etibarlı tərəfdaş” statuslarını qazanmışdır. Artıq Azərbaycanın nəinki yalnız neft-qaz sektoruna, iqtisadiyyatın digər sahələrinə, eləcə də ekoloji cəhətdən daha təmiz olan yaşıl enerji zonalarına investisiya cəlbediciliyi ən yüksək səviyyəyə çatıb.

2023-cü ildə Azərbaycan torpaqlarında erməni separatizminə son qoymaqla iyirmi illik uğurlu fəaliyyətini taclandırıb.

Torpaqlarımız işğaldan azad olunduqdan sonra Onun Sərəncamı ilə “Azərbaycan Respublikasının işğaldan azad edilmiş ərazilərinə Böyük Qayıdışa dair I Dövlət Proqramı” təsdiq edilib. Proqramın sürətlə, ən yüksək keyfiyyətlə birbaşa Prezidentimizin nəzarəti altında həyata keçirilməsinin nəticəsidir ki, qısa vaxt keçməsinə baxmayaraq artıq Füzuli Beynəlxalq Hava Limanı, Zəngilan Beynəlxalq Hava Limanı istifadəyə verilmiş, yeni-yeni tunel və yollar, su elektrik stansiyalarının və onlarla digər infrastruktur obyektlərinin açılışı baş tutmuş, məcburi köçkünlərimizin öz doğma torpaqlarına köçürülməsinə başlanılıb. Müzəffər Ali Baş Komandanın rəhbərliyi ilə əldə etdiyimiz Qələbə yalnız ölkəmiz üçün deyil, bütün region üçün sülh və davamlı inkişaf imkanı qazandırıb.

Cənab Prezidenti doğum günü münasibəti ilə təbrik edir, dövlət başçısına uzun ömür, möhkəm cansağlığı və ölkəmizin inkişafı istiqamətində qətiyyətli fəaliyyətində uğurlar arzulayırıq!

Xoşbəxt Bağı oğlu Yusifzadə 1930-cu il yanvarın 14-də Bakının Pirşağı kəndində anadan olmuşdur. 1947-ci ildə orta məktəbi bitirmiş və M. Əzizbəyov adına Azərbaycan Sənaye İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti) geoloji-kəşfiyyat fakültəsinə daxil olmuşdur. İnstitutu 1952-ci ildə «Neft və qaz yataqlarının geologiyası və kəşfiyyatı» üzrə bitirərək «dağ mühəndisi-geoloq» ixtisasına yiyələnmişdir. Xoşbəxt Yusifzadə əmək fəaliyyətinə SSRİ Neft Sənayesi Nazirliyinin Bakıdakı «Dövlətxüsusineftlayihə» kontorunda başlamış, lakin az sonra o vaxt təzə təşkil olunmuş «Dənizneft» Birliyində işə qəbul edilmiş, burada böyük mühəndis və bölmə rəisi vəzifələrində çalışmışdır. 1954-cü ildə «Gürganneft» trestinin (indiki «Neft Daşları» NQÇİ) birinci mədəninin böyük geoloqu vəzifəsinə təyin edilmişdir. X. Yusifzadə 1958-1959-cu illərdə «Neft Daşları» Mərkəzi elmi-tədqiqat və istehsalat işləri sexinin baş geoloqu, 1959-1960-cı illərdə həmin sexin rəisi vəzifələrində işləmişdir. 1960-cı ilin sentyabrında o, Sov.İKP-nın XXII qurultayı adına neft mədənləri idarəsi (keçmiş «Gurganneft») rəisinin müavini-baş geoloq vəzifəsinə təyin olunmuş və bu vəzifədə 1963-cü ilin oktyabr ayınadək çalışmışdır. 1963-cü ildən 1970-ci ilədək «Başdənizneft» İdarəsində baş geoloqun müavini — şöbə rəisi, «Dənizneft» İstehsalat Birliyinin geoloji-kəşfiyyat şöbəsinin rəisi — baş geoloqun müavini olmuşdur.

Xoşbəxt Yusifzadə 1970-1992-cı illərdə «Xəzərdənizneft» Birliyinin, «Xəzərdənizneft» İstehsalat Birliyinin, Ümumittifaq «Xəzərdənizneftqazsənaye» Birliyinin, «Xəzərdənizneftqaz» İstehsalat Birliyinin və «Xəzərdənizneft» İstehsalat Birliyinin baş direktorunun müavini — baş geoloq vəzifələrində işləmişdir. 1992-1994-cü illərdə «Azərineft» Dövlət Konserninin birinci vitse-prezidenti, ARDNŞ prezidentinin müşaviri, 1994-2004-cü illərdə ARDNŞ-nin geologiya, geofizika və yataqların işlənməsi üzrə vitse-prezidenti vəzifələrində çalışmışdır. 2004-cü ildən Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin geologiya, geofizika və yataqların işlənməsi üzrə birinci vitse-prezidentidir. 1960-cı ildə geologiya-mineralogiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsinə, 1987-ci ildə geologiya-mineralogiya elmləri doktoru elmi dərəcəsinə layiq görülmüşdür. 2005-ci ildə ona professor elmi adı verilmişdir. 2007-ci ilin aprel ayında Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü seçilmişdir. Xoşbəxt Yusifzadənin rəhbərliyi və bilavasitə iştirakı ilə bir sıra yeni üsulların və mütərəqqi metodların istehsalatda tətbiqi nəticəsində Xəzər dənizində 20 neft və qaz-kondensat yatağı kəşf edilmişdir.

Neft-qaz yataqlarının kəşf edilməsi və işlənməsində, Xəzər dənizindəki genişmiqyaslı axtarış-kəşfiyyat işlərinin uğurla həyata keçirilməsində Xoşbəxt Yusifzadənin misilsiz xidmətləri olub. Onun rəhbərliyi və bilavasitə iştirakı ilə Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda 20-dən çox neft və qaz-kondensat yatağı — «Bahar», «Günəşli», «Azəri», «Çıraq», «Kəpəz» və digər yataqlar kəşf edilib. O, həmçinin 200-dən artıq elmi əsərin, 18 monoqrafiya və 8 ixtiranın müəllifidir.

Neft və qazçıxarmanın inkişafına verdiyi böyük töhfələrə görə Xoşbəxt Yusifzadə Azərbaycan Respublikasının «İstiqlal» (2000), «Şöhrət» (2004), «Əmək» (2017) ordenləri ilə təltif olunmuşdur. O, 2018-ci ildə Nizami Gəncəvi adına qızıl medal ilə təltif edilmişdir. Xoşbəxt Yusifzadənin «Ömrümün illəri və izləri» kitabı 2010-cu ildə işıq üzü görmüşdür.

2020-ci ildə Prezident İlham Əliyevin Sərəncamı ilə Xoşbəxt Yusifzadənin 90 illik yubileyi dövlət səviyyəsində təntənəli qeyd olunub. 2020-ci il yanvarın 15-də dövlətimizin başçısının X.B.Yusifzadənin 90 illik yubileyi ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında imzaladığı Sərəncamına uyğun olaraq, “Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi” QSC-nin yeni gəmisinə, həmçinin Bakı şəhəri, Sabunçu rayonunun Pirşağı qəsəbəsindəki 112 nömrəli tam orta məktəbə akademikin adı verilib. 2021-ci il sentyabrın 20-də “Bakı Gəmiqayırma Zavodu” MMC-də inşa edilən və neft sənayesinin canlı əfsanəsinin adı verilən “Akademik Xoşbəxt Yusifzadə” neftdaşıyan tankeri suya salınıb. Akademik Xoşbəxt Yusifzadə oktyabrın 3-ü 93 yaşında dünyasını dəyişib.

«Əsrin aydınları» jurnalının dəyərli qonağı «EMEDİA GROUP» media təşkilatının rəhbəri, uğurlu layihələrin gənc və istedadlı müəllifi Elşən Əliyevdir.

— Salam, xoş gördük, Elşən müəllim. Sizi «Əsrin aydınları» jurnalının qonağı qismində görməkdən çox şadıq. Jurnalımızın ənənəvi sualı ilə müsahibəmizə başlamaq istərdim. Elşən müəllim özünü oxucularımıza necə təqdim edərdi?

— İlk öncə sizi və jurnalınızın oxucularını salamlayıram. Mən Elşən Əliyev «EMEDİA GROUP» media təşkilatının rəhbəriyəm. Gürcüstanda anadan olmuşam. 1989-cu ildən Azərbaycanda yaşayıram. Ali təhsilimi Azərbaycan Texniki Universitetində almışam.

— Bəs necə oldu ki təşkilatçılığı seçdiniz və Emedia qrupu yarandı?

-Günel xanım, mənim ixtisasımla fəaliyyətim ayrı-ayrı sahələrdir. Əslində valideynlərimin istəyi ilə Texniki Universitetə daxil olmuşdum. Mənim həmişə bədii yaradıcılığa marağım olub. Nə vaxtsa yenidən təhsil almaq istəsəm rejissorluğu seçərdim. Bu sahədə aldığım yeni biliklər işimin inkişafında böyük rol oynayardı. Bir təşkilatda sədr müavini olaraq fəalliyət göstərirdim. Bu mənim üçün öz bilik və bacarıqlarımı ortaya qoymaqda yaxşı fürsət oldu. Artıq özümü böyük yaradıcı işlərdə görmək istədim. Əlbəttə hər bir təşkilatın öz qayda qanunları, hər insanın fərqli baxış bucağı var. İnsan var gördüyü layihələrdə yaradıcılığa üstünlük verir, insan var yığcamlığa üstünlük verir. Bu baxımdan mən sanki qəfəsdə idim. Bu səbəblərdən artıq oradan çıxmaq qərarı aldım və öz təşkilatımı qurdum.

— Şirkətiniz və təşkilatınız hansı layihələr üzərində çalışır, fəaliyyət istiqamətiniz nələrdən ibarətdir?

— Bizim illik proqramlarımız var. O illik proqrama Xocalı soyqırımı, Aprel döyüşləri, İkinci Vətən müharibəsi, 8 noyabr Zəfər tarixi, Zəfər anı və s. daxildir. Məqsədimiz tariximizi unutdurmamaqdır. «Əkinçi» milli mükafatının təsis edilməsi də media təşkilatı olaraq bizim ideyamız idi. Azərbaycanda rəsmi olaraq 2-ci media təşkilatı olmadığına görə «Əkinçi» adını rahatlıqla əldə etdik. 1 iyun uşaqlar günü ilə əlaqədar layihəmizdə bizim illik proqramımızdadır. Sadəcə bizim buna yanaşmamız daha fərqli olmuşdur. 1 iyunla bağlı layihəmiz «Şiddət arzuların sonudur» adlanır. Biz bu məsələyə sosial yönümlü yanaşaraq, həmin günə daha real mövqelərdən çıxış etdik. Bəlkə də kimlərəsə xoş olmadı bu mövzuya açıq yanaşmamız, lakin bu incəliklər və reallıqlar kölgədə qalmamalıdır. Bugünlərdə valideyn-uşaq bağı itib. Bugün uşaqları valideynlərdən çox yaş hədlərinə uyğun olmayan sosial şəbəkələr və oradakı video çarxlar idarə edir. Cəmiyyətə birləşən sosial şəbəkələr, sosial şəbəkələrdə dəbdə olan mövzular bu gün uşaqları valideyndən alır. Bunun da, uşaqların bu vəziyyətə gəlib çıxma səbəblərinin günahkarı da valideynlərdir. Uşaqlar cəmiyyətimizin özəydir. Əksər hallarda uşaqların düzgün formalaşmamasında valideynlərin də səhvləri olur. Valideynlər uşaqları nəzarətsiz qoyaraq bu kimi halların baş verməsinə bir növ səbəb olmuş olurlar. Uşağı məktəbə göndərməklə öhdəliklərin bitmədiyinin fərqinə varılmalı, onların təhsilinə, tərbiyəsinə, əxlaqına, davranışlarına ciddi nəzarət edilməlidir. Biz yuxarıda qeyd etdiyim layihədə məhz bu kimi problemləri qabartdıq. Hətta tədbir media üçün nəzərdə tutulmuşdu. Sahəsi üzrə məhşur və tanınmış simaları dəvət edərək, onların dilindən biz şüarlarla çağırış etdik. Uşaqların da sosial şəbəkələri izlədiyini nəzərə alaraq, düşünürəm ki, bu çox gözəl ideya və addım idi.

— Zəfər tarixinə həsr olunmuş tədbir də bizim xüsusi layihələrimizdəndir. Bu tarix bizim ən son yazılan tariximizdir. Tarix boyu bundan böyük, unudulmaz qələbəmiz, zəfərimiz olmamışdı. Məhz buna görə də bu şanlı qələbəmiz bütün dünyaya səs saldı. Bu layihəmizin açılışına hər zaman həssas yanaşırıq. Hər il müəyyən sayda qazilərimizi cənab Prezidentimizin «Dəmir yumruq» şüarı ilə təltif edirik. Yəni, «Dəmir yumruq» milli mükafatı da bizim təşkilatımıza məxsusdur. Respublikamızla yanaşı, təşkilatımızın ölkə xaricində də həyata keçirdiyi layihələri var. Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla xanım Əliyevanın təşəbbüsü ilə həyata keçirilən «Xocalıya ədalət!» beynəlxalq kompaniyası çərçivəsində «Xocalı» layihəsi də 6 ölkə üzrə məhz bizim təşkilatımız tərəfindən təşkil olunub.

— Hamının yaddaşında qalan xoş xatirələr var. İstəyir uşaqlıqda istəyir gənclikdə, bəs sizin üçün ən yadda qalan xatirələr hansılardır? Yəni elə bir xatirə ki, siz onu heç vaxt unutmursunuz və onu xatırlayanda təbəssüm ilə xatırlayırsınız.

— Məktəbdə oxuduğum illərdə valideynlərim hər zaman təhsilimlə bağlı mənə ciddi nəzarət edirdilər. Çox istəyirdilər ki, davamlı olaraq yaxşı qiymətlər alım və həmişə dərsə hazırlıqlı olum. Onu deyim ki, mən də oxuyan uşaq olmuşam. Amma xəttim səliqəsiz idi, yazı yazanda sözləri çox qaralayardım (Gülür-red.). Bu səbəbdən valideynlərim həmişə məni danlayırdı. Bugünkü uğurlarımın əsas səbəbkarları məhz valideynlərimdir. Onların dəstəyi və ciddi nəzarəti fəaliyyətim zamanı əldə etdiyim nailliyyətlərin əsas səbəblərindəndir. Əvvəllər kompüterlə iş məsələsinə heç kim təhsil yönümlü baxmırdı. Kompüter deyiləndə hamının ağlına ilk olaraq oyunlar gəlirdi. Kompüter sahəsindəki bilikləri gizlicə öz hesabıma əldə etmişəm. Universitetdə oxuduğum zaman aldığım təqaüddən yığaraq gizli-gizli kompüter kursuna getmişəm. Hətta elə bir dərəcəyə gəlib çıxdım ki, artıq bahalı proqramları da öyrənməyə cəhd etdim. Lakin bir müddətdən sonra mənim büdcəm buna imkan vermədi. Müəllim kimi işləməyim üçün təhsil aldığım kursdan mənə təklif də gəlmişdi. Bu xəbər məni çox sevindirmişdi. Orada mən müəllim kimi işləməyə başladım. Müəllim kimi fəaliyyət göstərərək qazancımı digər proqramların öyrənilməsinə xərclədim və bu gün də həmin biliklər işimdə mənə çox böyük kömək olur.

— Elşən müəllim, sizin üçün uğur anlayışı nə deməkdir?

— Uğura gedən yol insanın özündən asılıdır. Həyatda uğura gedən yolla yanaşı, şan- şöhrətə gedən yol da var. İkinci yol tez zamanda sönür. Önəmli olan zəhmətinlə birinci yolda, yəni, uğura gedən yolda büdrəmədən addımlamaqdır. Şan-şöhrət uğur deyil. O səhnəyə, o efirlərə hər zaman çıxa bilərsən. Lakin yaradıcılıqla əldə edilən uğur daimi olur. Bu baxımdan özümü misal göstərə bilərəm. Geriyə baxdığım zaman uzun illərin sonunda qazanılan uğurları, nəticələri görürəm. Mən hər zaman deyirəm ki, insan özü özünü uğura aparır.

— İndiki parlayan gənclərimizə tövsiyyələriniz nələr olardı?

— Bilirsiniz Günel xanım, mən layihələri yazan zaman onları hazırlamaqla işimi bitirmiş olmuram. Eyni zamanda həmin layihələrin icrası zamanı ən xırda məqamlara da diqqət yetirirəm. Hər məsələni xüsusi araşdırıram. Və belə bir nəticənin şahidi oluram ki, gənclərimizə nə qədər dəyərli tövsiyələr verilsə də, hər şey öncə ailədən başlayır. Təəssüf ki, bu gün gənclər onlara verilən tövsiyələrin çoxuna əməl etmirlər. Lakin ilkin təməl ailədə düzgün şəkildə qoyularsa, bu cəmiyyətimiz üçün də faydalı olar. Əfsuslar olsun ki, içərisində olduğumuz cəmiyyət çox korlanıb. Bu mənfi hallar bir çox gənclərimizin «zəhərlənməsinə» səbəb olur. Hətta elə gənclərimiz var ki, valideynlərini, böyüklərini belə saymırlar. Valideyni çox hallarda maliyyə mənbəyi kimi görürlər. Mən bunların çox şahid olmuşam. İstedadı, savadı, bacarığı olan gənclərimizə hər zaman dəstək olmağa çalışıram. Sonuncu layihələrimizdən birində istedadlı bir gənc ilə tanış oldum. Bacarığının üzə çıxması üçün ona öz dəstəyimi göstərdim. Bu gün gənclərimizi ali və savadsız təbəqə olaraq iki qrupa ayırmaq olar. Savadsız təbəqənin kökündə qeyd etdiyim kimi ailə durur. Ali təbəqənin fəaliyyətini isə ölkəmizdə mövcud olan gənclər siyasətində görmək olar. Ali təbəqəyə daxil olan gənclərimiz çoxdur. Düşünürəm ki, mən də onlardan biri ola bilərəm. Bu gün qazandığım uğurlara valideynlərim belə heyrətlənirlər. Yəni, onlar da bu dərəcədə gözləmirdilər. Demək istədiyim odur ki, gənclər özləri üçün zirvələri fəth etsinlər.

— İnformasiya mübadiləsində gənclərin müxtəlif istiqamətlərdə şaxələnməməsi üçün nə etmək olar? Hansı təklifləriniz var? Xüsusi bir layihə planlayırsınızmı?

— Bu işi həyata keçirmək üçün böyük komandaya ehtiyac var. Gənclər niyə sosial mediaya üstünlük verirlər? Çünki orada əyləncə var. Biz bu əyləncəni təhsilin içərisinə əlavə etsək, gənclərimiz başqa istiqamətlərə yözəlməzlər. Biz daha çox filmlərdə gənclərin parklarda dərslərini əyləncəli şəkildə keçdiklərini görürük. Ancaq təəssüf ki, günümüzdə toplumun çox hissəsi sosial şəbəkələrdədir. Valideynlərin özlərinin canlı açdığının şahidi oluruq. Bir daha vurğulayıram ki, hər şey ailədən gəlir. Mənim ilk mobil telefonum 3-cü kursda oxuyan zaman olub. Bu gün mobil telefonlardan əsas funksiyalarından daha çox başqa məqsədlər üçün istifadə olunur. Bu da nəticədə pis vərdişlərə gətirib çıxara bilir. Mənim böyük övladımın 8 yaşı var. Onun başqa vərdişlərə yönəlməsi üçün boş zamanı yoxdur. Onu maksimum dərəcədə təhsilə yönləndirmişəm. Geri qalan zamanlarında isə idmanla məşğul olur. Hətta təhsilə maraqlarını artırmaq üçün xaricdə tətbiq olunan bir sıra təhsil metodlarından da istifadə edirəm. Valideyn övladına sosial şəbəkəni sevdirməməlidir. Məncə cəmiyyəti də korlayan məhz ailədə düzgün istiqamətləndirilməyən uşaqlardır. Günümüzdə təhsil yaralı yerlərimizdəndir. Məktəbdə alınan təhsilə təəssüf ki, ciddi yanaşılmır. Valideynlər əlavə müəllimlər tuturlar. Düşünürəm, məktəblərimizdə də bu gün düzgün tərbiyə metodlarından istifadə edilmir. Valideyn məcbur olaraq yaxşı məktəb axtarışına çıxır. Əvvəl qızdan narahat olurdularsa, indi fərq etmir. Həm qız, həm oğlan övladlarının tərbiyəsində ciddi nöqsanlar var. Müəyyən yaşdan sonra oğlan uşaqları artıq valideynlərinə qulaq asmır. Bunun üçün təhsilimiz dəyişməlidir. Valideynlər övladlarının yaxşı təhsil alması üçün, tərbiyələrinin pozulmaması üçün xüsusi məktəblərə, liseylərə üz tutmamalıdırlar. Bu təminatı fəalliyyət göstərən bütün məktəblər, təhsil ocaqları verməlidirlər. Nəyə görə şagird dərsi mənimsəmək üçün məktəbdən sonra əlavə hazırlığa getməlidir? Düşünürəm, təhsil sistemimizdə əsaslı dəyişikliklər olunmalıdır. Heç vaxt istəmərəm ki, övladlarım mənəvi olaraq oğru böyüsünlər. Bir gün övladlarım mənə «playstation» oynamaq istədiklərini bildirdilər. Mən onların qarşısında təhsilləri ilə bağlı öhdəliklər qoydum. Oyunun həvəsinə dərslərinə daha ciddi yanaşdılar. Bu onlar üçün uğura gedən yol idi. Mən onları təhsilə həvəsləndirici yolla, metodlarla gətirirəm.

— Elşən müəllim, layihələri yazarkən onların görünən və görünməyən tərəfləri olur. Görünməyən tərəfdə yəqin ki, ən çox yük sizə düşür. Bu vəziyyətdən necə çıxa bilirsiniz?

— Bizim digər təşkilatçılardan əsas fərqimiz tədbirlərimizin məhz xüsusi dövlət günlərində baş tutmasıdır. Konkret tarix olduğu üçün məcburam ki, layihəni həmin günə çatdırım. Bu çətin olsa da, məni müəyyən mənada tərbiyələndirir də. İnanın ki, elə tədbirlər olub ki, onu 3 günə təşkil etmişəm. Bəzən buna çoxları inanmır. Təbii ki, bu işdə inam, etibar çox önəmlidir və biz təşkilat olaraq bunları qazanmışıq. Bəzən tədbirlərin içərisində yeni layihələr yazıram. Və bununla bağlı işləri bölüşdürürəm. Siyasi hissə ilə həmişə özüm məşğul oluram. Çox həssas və incə məqam olduğu üçün mövzudan tutmuş qonaqlara kimi hamısı düzgün seçilməlidir. Bizdə hər işin öz komandası var. Tədbirlərin ilk günü iclas keçirilir. İclasda tərtib olunan proqram paylanılır və hərə öz işi ilə məşğul olur. Ümumiyyətlə, hər bir işin nəzarəti özümdədir, sadəcə koordinator var, hər kəsə işi o xatırladır.

— Elşən müəllim, bildirdiniz ki, hər işə bütün nəzarəti özünüz edirsiniz. Sizə çətin olmur ki?

— Mən bir işə başladığım zaman onun sonu həmişə düşündüyümdən daha yüksək şəkildə nəticələnir. Çünki mən daima axtarışda olan insanam. Mən hər zaman dostlarıma da deyirəm ki, mənim mənfi cəhətlərimi mənə bildirsinlər. Bizim tədbirlər adətən qonaqlarla bağlı olur. Böyük zal götürürük və qonaq yerləşdirmə üzərində bizdə bəzən çətinliklər olur. Çünki burada protokol qaydaları var ki, onlara əməl edilməlidir. İstər siyasi, istər matəm, istər rəsmi, istər mətbuat, istər siyasətçilər, şəhid ailələri, qazilərlə bağlı bütün tədbirlərimizdə bu qaydalara əməl edirik. Deməyim odur ki, təşkilatımızda demək olar, əksər sahələr var. Mən adətən bədii rəhbərləri dəyişirəm. Biləsuvarda bir oğlan var, o, kömür suyu ilə rəsm çəkir. Hətta onun əsərini biz Rəcəb Tayyib Ərdoğana göndərmişdik. Bu yaxınlarda iş bölgüsü zamanı mən ona yeni səlahiyyət olaraq bədii rəhbər vəzifəsini həvalə etdim. Çox həvəsli gəncdir. Bu cür istedadlı gəncləri önə çəkmək, onlara dəstək olmaq lazımdır. Bu gün bizdə onun inkişafı 20% olacaqsa, gələcək fəaliyyətində bu inkişafı 100%-ə çatacaq.

— Elşən müəllim, sizin komandaya daxil olan insanlarda daha çox nələrə önəm verirsiniz? Yəni, sizin komandaya daxil olmaq üçün müəyyən şərtlər, meyarlar varmı?

— Mənim üçün önəmli olan komanda üzvlərimin insani keyfiyyətlərin olması, düzgün tərbiyəyə malik olması, verilən işlərin, tapşırıqların öhdəsindən müvəffəqiyyətlə gəlməyi bacarmasıdır. Təvazökarlıqdan uzaq olsa da, deyim ki, mənə lazım olan kadrları mən özüm yaradıram. Dediyim kimi sadaladığım müsbət keyfiyyətlərə malik olması mənim üçün əsas şərtdir. Güvən də mənim üçün önəmlidir. Əvvəl bizdə bir cavan oğlan var idi. Onda model potensialını görürdüm. Bu gün o, artıq model akademiyasının rəhbəridir. İnanın ki, mənim komandamda eyni vaxtda bir xanım və bəy fəaliyyətə başlamışdı. Fərrux öz üzərində çalışan biri idi. Xanım isə şöhrət dalıyca qaçırdı. Məhz ona görə də bu gün Fərrux filmmlərə, reklamlara model təklifləri edir. Bu cür insanlar fəaliyyət istiqamətlərini dəyişsələr də, indi də yanımda olurlar hər zaman. Düzdür, peşman olduğum hallar da olub. Elə bir insanlara şərait yaratmışam ki, əməyi, zəhməti heçə sayaraq işləri öz adlarından təqdim ediblər.

— Sadaladığınız həmin müəyyən anlaşılmaz hallarda nə edirsiniz?

— Mən onları görməzlikdən gəlirəm, çünki bu işin altında imza var, yetərli olan budur. Atalarımızın gözəl bir sözü var: «İt hürər, karvan keçər». Bu gün karvan dayanırsa, problem onlardadır.

— Elşən müəllim, maraqlı və faydalı müsahibəniz üçün sizə təşəkkür edirəm. Həyat və fəaliyyətinizdə daima uğurlar arzulayıram.

— Öncə bu yaradıcı fikirdən dolayı sizə təşəkkür edirəm. Son illərdə belə bir jurnal olmamışdı. Bu jurnalı yaratdığı üçün başda Aydın müəllim olmaqla, sizlərə minnətdaram. Mənim hər zaman baxış bucağım o olub ki, tariximiz, keçmişimiz, dəyərlərimiz, ziyalılarımız unudulmasın. «Əsrin aydınları» jurnalı da bu missiyanın öhdəsindən uğurla gəlir və gələcək də. Uğurlarınız, araşdırmalarınız davamlı, axarlı olsun. Mənə də bu jurnalda yer ayırdığınız üçün sizə öz təşəkkürümü bildirirəm. Bu jurnal mənim üçün çox özəldir, çünki bu mənim üçün bir yenilikdir.

© Əsrin Aydınları jurnalı

Araşdırmaçı Jurnalist: Günel Şəmilzadə

SMM, Fotoqraf: Toğrul Abdullayev

«Əsrin aydınları» jurnalının dəyərli qonağı Azərbaycan Millisinin tanınmış futbolçusu, keçmiş müdafiəçi Elnur Allahverdiyevdir.

— Salam, xoş gördük Elnur müəllim. Sizi «Əsrin aydınları» jurnalının müsahibləri arasında görməyə şadam. Özünüzü oxucularımıza təqdim edə bilərsinizmi?

— Salam, məndə sizi və oxucularımızı salamlayıram və dəvətiniz üçün təşəkkür edirəm. Mən Elnur Allahverdiyev 1983-cü il, noyabrın 2-də Bakı şəhərində anadan olmuşam. Uşaq vaxtlarından futbolla məşğul olmağa başlamışam. Məktəb illərindən futbola marağım və həvəsim daha da artıb. Bu həvəs mənim futbolla peşəkar məşğul olmağıma səbəb olub. Azərbaycan millisinin formasını geyinərək (39 oyun), «Neftçi», «Qarabağ», «Şəfa», «Xəzər Lənkəran», «Turan», MOİK, «Qəbələ» kimi klublarda oynamışam.

— Peşəkar karyeranıza necə başlamısınız? Hansı komandalarda iştirak etmisiniz?

— Futbola ilk olaraq həvəskar komandalarda oynamaqla başlamışam. 1999-2000-ci illərdə 2 il müddətinə bu cür komandalarda oynayaraq təcrübə qazanmış oldum. Futbolun sirlərinə yiyələndim. Daha sonra «Şəfa» klubuna dəvət aldım. Peşəkar karyerama da həmin vaxt başlamış oldum. Həmin dönəmlərdə komanda olaraq Azərbaycan çempionatında iştirak etdik. Bir müddət orada oynadıqdan sonra hərbi xidmətə yollandım. Hərbi xidmətdən tərxis olduqdan sonra «Turan Tovuz» klubu məni heyətinə dəvət etdi. Bu komanda ilə bir il oyunlara çıxdım. Daha sonra «Neftçi» klubunda 3 illik fəaliyyətim oldu. «Neftçi”nin heyətində 2005-2008 ci illərdə oyunlara çıxdım. 2 il müddətinə də „Qarabağ“ klubuna transfer olundum. 2010-cu ildən sonra futbol fəaliyyətimi „Xəzər Lənkəran”da davam etdirdim. Daha sonra „Qəbələ”yə transfer olundum. Futbol karyeramı „Neftçi“ klubuna qayıtdıqdan bir müddət sonra elə həmin komanda da başa vurdum.

— İlk və davamlı uğurlu yarışlarınız hansılar olub?

-Uğurlu oyunlarım çox olub. Məsələn, peşəkar futbol fəaliyyətim zamanı Azərbaycan çempionu olub, kubok aparmışam. Bu uğur mənim üçün ən xoş, ən unudulmaz anlardan olub. Ən çox sevindiyim uğurlarımdan biri də Rusiyada Ermənistan komandasını məğlub etməyimiz olub. Məşqçimiz Ağasəlim Mircavadovun düzgün taktikası sayəsində rəqib komanda üzərində qələbə qazana bildik. Nəticə olaraq finalda da 4:3 hesabı ilə çempion olduq. Digər uğurlarımdan Azərbaycan çempionatlarında qazandığım kubokları misal göstərə bilərəm. İkincilik, üçüncülük qazandığımız oyunları da mən uğurlu fəaliyyət kimi qiymətləndirirəm.

— Fəaliyyətiniz zamanı əldə etdiyiniz bu qədər qələbəni yaşadığınız üçün xoşbəxt futbolçulardansınız. Elnur müəllim, bəzən insanın həyatında unudulmaz elə xatirələri olur ki, illər keçsə də, o anlar hər zaman qısametrajlı film kimi gözlərinin önündə canlanır. Yaddaşınızda qalan ən xoş xatirələrinizi bizimlə bölüşə bilərsinizmi?

— Uşaqlıq illərində unudulmaz, xoş xatirələrim çox olub. İndi təəssüf ki, onların hamısını xatırlaya bilmirəm. Yaddaşımda qalan unudulmaz anlar daha çox idmanla, futbol həyatımla bağlıdır. Həyatda əldə etdiyim uğurların da demək olar hamısı idmanla bağlı olub. İdman hər zaman həyatımın əsas parçası olub. Həyatda sözsüz ki, xoş günlərlə yanaşı, çətin günlərim də olub. Önəmli olan qarşılaşdığımız, yaşadığımız hər hadisədən düzgün nəticə çıxarmaqdır.

— Peşəkar futbolçu olmaq üçün nə etmək lazımdır?

— Yaxşı futbolçu olmaq üçün ilk olaraq məşqlərə ciddi yanaşmaq lazımdır. Ümumiyyətlə, mən belə düşünürəm ki, yalnız futbolda deyil, bütün idman sahələrində bu belədir. Əgər peşəkar idmançı olmaq istəyirsənsə, bunun üçün çox çalışmalısan, əziyyət çəkməlisən. Bunu əslində uşaqlıqdan bir vərdiş halına çevirmək lazımdır. Məşqlərə davamlı getmək, deyilənlərə, verilən tapşırıqlara düzgün əməl etmək mütləqdir. Çünki əziyyət çəkilən bütün işlərin sonunda müəyyən bir nailiyyət, uğur var. Zəhmətlə yanaşı, ailə dəstəyinin olması da mütləqdir. Bəzən olur ki, insan müəyyən məqamlarda ruhdan düşə bilər, düşünürəm, bu zaman ailə öz sevgisi ilə, dəstəyi ilə övladına stimul verərək yenidən həvəsləndirməlidir.

— Futbolçuların xüsusi olaraq əməl etdikləri gündəlik rutinləri varmı?

— Bəli, əlbəttə ki, var. Əslində, futbolçu olmaq çox çətindir. Futbolçuların xüsusi qida menyusu olmalıdır. Hər şeyi yemək olmaz. Buna xüsusən məşq günlərində daha ciddi əməl olunmalıdır. Yağlı qidalar, şirniyyatlardan uzaq durmaq lazımdır. Bu əlavə çəki artımına səbəb olur ki, oyunlar zamanı müəyyən cərimələrə gətirib çıxarır. Oyunqabağı yeyə biləcəyimiz xüsusi qidalar var idi. Buna görə də minerallı, zülallı qidalardan imtina edirdik. Hər oyundan öncə piy qatlarının ölçülməsi olurdu. Axşam saat 6-7-dən sonra yemək qəbul etməməyə çalışırdıq. Çünki qazanılan artıq çəki oyuna da öz mənfi təsirini göstərir. Sürətini, kordinasiyanı itirmiş olursan bu zaman.

— Bilirik ki, bir futbolçu üçün qol çox önəmlidir. Sizin üçün qol vurmaq necə bir şeydir, həmin vaxt keçirtdiyiniz hissləri necə təsvir edərsiniz?

— Qol vurmaq çox gözəl bir hissdir. Oyun zamanı qol vurulmazsa, qələbə qazana bilməzsən. Oyunun marağını artıran əsas faktorlardan biri də elə məhz qol məqamıdır. Fərq etmir bu qolun müəllifi sənsən ya digər komanda yoldaşlarındır. Ümumilikdə həmin qola komanda olaraq sevinirsən. Ən maraqlı, həyəcanlı qollar oyunun sonlarında vurulan qollar olur. Bu insana xüsusi bir xoşbəxtlik gətirir. Daha da həvəsləndirir, stimul mənbəyi olur. Mənim də belə qollarım olub.

— Çıxdığınız oyunlarda cəza almısınızmı və buna münasibətiniz necə olub?

— Bəli, oyunlar zamanı çox cəzalar almışam. Mən sol müdafiəçi mövqeyində oynadığım üçün bu kimi hallarla çox rastlaşmışam. Oyun zamanı bu halların olması normaldır. Oyunun verdiyi həyəcanla insan bəzən özünü idarə edə bilmir. Nəticədə də müəyyən qayda pozuntularına yol verir. Hətta aktivimdə qırmızı vərəqələrimin sayı daha çox olub.

— Sizcə bunun səbəbi nə olub?

— Düşünürəm, bu bir az xarakterimlə, bir az da oyunda tutduğum mövqeyimlə bağlı olub. Xüsusən də, komanda məğlub olan zaman furbolçu istər-istəməz aqressivləşir və bu oyununa da yansıyır. Aldığım qırmızı kartların əksəriyyəti məhz aqressiv reaksiyalarıma görə olub. Digər tərəfdən də dediyim kimi oyunda tutduğum mövqe ilə əlaqəlidir. Müdafiəçi hər zaman ayıq olmalı, rəqib komandanın hücumlarını dəf etməyi bacarmalıdır.

— Elnur bəy, o zaman buradan belə bir nəticəyə gəlmək olar ki, futbolçuya ən çox lazım olan nüanslar səbir və təmkindir. Hazırda karyeranıza davam etmək istəyirsinizmi? Yaxın gələcək üçün planlarınız nədir?

— Xeyr, artıq futbolçu kimi karyeramı bitirmisəm. Məşqçilik kateqoriyasında özümü sınamağa hazırlaşıram. Milli komandanın oyunçusu olduğum üçün məşqçilikdə C kateqoriyam var. İnşallah B kateqoriyasını da almalıyam. Bu kateqoriyanı əldə etdikdən sonra artıq məşqçi kimi fəaliyyətə başlaya biləcəyəm. Mənə mütəmadi olaraq Federasiyadan təkliflər gəlirdi. Lakin özüm bir müddət futbol həyatına ara verib, dincəlmək istədim. İnşallah yeni təqvim ilindən bu istiqamətdə fəaliyyət göstərmək üçün işlərə başlayacağam.

— Bugünkü gənclərimizə nə kimi tövsiyələriniz var?

— Gənclərimizə uğurlu, gözəl həyat arzu edirəm. Həyatda hər zaman möhkəm, mübariz, zəhmətkeş olsunlar. Valideynlərinin nəsihətlərini dinləsinlər. Vətənə, millətə layiqli övlad kimi yetişsinlər. Ən önəmlisi vətənpərvər gənc kimi formalaşsınlar. Hansı sahəni seçmələrinə baxmayaraq o sahənin peşəkarı olmağa çalışsınlar. Dissiplinli olsunlar. Allah bütün gənclərimizin yolunu hər zaman açıq və işıqlı etsin.

— Elnur bəy, zamanınızı ayırıb suallarımızı cavablandırdığınız üçün sizə təşəkkür edir, gələcək fəaliyyətinizdə daima uğurlar arzu edirəm.

— Məndə sizə və jurnalınızın rəhbəri Aydın müəllimə, bütün heyətinizə təşəkkür edirəm. Arzu edirəm ki, jurnalınız uzun ömürlü olsun. Uğurlar!

© Əsrin Aydınları jurnalı

Araşdırmaçı Jurnalist: Günel Şəmilzadə

SMM, Fotoqraf: Toğrul Abdullayev

«Əsrin aydınları» jurnalının dəyərli qonağı Azərbaycan musiqisini uzun illər boyu böyük məharət və ustalıqla dünyada təmsil edən ustad tarzən, Azərbaycanın xalq artisti, Xalq Çalğı Alətləri ansamblının bədii rəhbəri, Prezident mükafatçısı, Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin fərdi Təqaüdçüsü, Azərbaycan Milli Konservatoriyasının muğam kafedrasının professoru Möhlət Müslümovdur.

— Salam, xoş gördük, Möhlət müəllim. Sizi jurnalımızın qonağı qismində görməyə çox şadam. Əminəm ki, bu gün sizin dəyərli fikirləriniz və xatirələriniz bizə və eləcə də oxucularımıza çox maraqlı olacaq. Həyat insana bəxş edilən keşməkeşli yollardan və rəngarəng palitralardan ibarətdir. Möhlət müəllimin uşaqlığı, gəncliyi və bu günü… İstərdim ki, musiqiyə olan sevginizdən, bu illərdəki xatirələrinizdən başlayaq.

— Məndə sizi və oxucularımızı salamlayıram. Hamınıza müvəffəqiyyətlər arzu edirəm. Bizdə ailəmizin heç bir üzvü musiqiçi olmayıb. Lakin buna baxmarayaq musiqiyə çox böyük həvəsləri olub. Bunun nəticəsidir ki, mən də məhz xalq mahnılarının təsiri ilə dil açmışam. Hətta valideynlərim deyirdilər ki, evdə taxta parçasını əlimə alaraq xalq mahnılarını çalmağa cəhd etmişəm. Musiqiyə körpə yaşlarımdan olan marağımı görən valideynlərim mənə ilk olaraq ritm aləti olan nağara aldılar. Nağarada çox böyük həvəslə ifa edirdim. Hər bir ifaçının içində, qəlbində ritmika olmalıdır. Ümumiyyətlə, ritmsiz həyat yoxdur. Daha sonra illər ötdü və tar alətinə vurğun olduğumun fərqinə vardım. 10 yaşında musiqi məktəbinə başladım. Musiqi təhsilimi 5 il musiqi məktəbində oxuduqdan sonra 4 il Asəf Zeynallı adına musiqi məktəbində, 5 il isə Milli Konservatoriyada davam etdirdim. Daha sonra hərbi xidmətə yollandım. Hərbi xidmətdən qayıtdıqdan sonra musiqidən ayrı qaldığım müddəti bərpa etmək mənə çətin gəlsə də, bunun öhdəsindən gəldim. Gün ərzində 8 saat məşq edirdim. Bəzən yuxusuz qaldığım üçün anam məni yatmağa göndərsə də, axtardığım notları yuxumda tapıb, oyanıb yenidən tarda ifa edərdim. Mən hətta musiqi məktəbində oxuduğum zamanlarda müəllimin öyrətmədiyi musiqiləri belə ifa etməyə çalışırdım. Bu da bir çox müəllimlərin marağına, diqqətinə səbəb olurdu. Bütün bunlar sənətdə mənim öz yolumu tapmağımda böyük rol oynayıb. 22 yaşım olan zaman Asəf Zeynallı adına musiqi məktəbində müəllim kimi fəaliyyətə başladım. Bəzi tələbələrim hətta yaşca məndən böyük idilər. Daha sonra bir il Səid Rüstəmov adına orkestrda işlədim. 1988-ci ildə Milli Konservatoriyada muğam sinfi açıldı. Ora ilk tar müəllimi kimi məhz məni işə götürdülər. Dövlət televiziyasının Əhməd Bakıxanov adına Xalq Çalğı Alətləri anamblının rəhbəri təyin edildim. Mən rəhbər kimi fəaliyyətə başladığım zaman ilk olaraq ansamblın qocaman üzvlərini yenidən işə dəvət etdim və onlarla birlikdə çiyin-çiyinə çalışdıq. Eyni zamanda bu müddət ərzində mən onlardan bir xeyli təcrübə də əldə etmiş oldum. Paralel olaraq ansambla daha gənc 15-16 yaşlı musiqiçiləri də dəvət etdim.

— Möhlət müəllim, yeni başladığınız illərdə əməkdar artist və ya xalq artisti olmağı hədəfləmişdinizmi?

— Mən sənətə gələn zaman qarşıma əməkdar artist və ya xalq artisti olmaq kimi məqsədlər qoymamışdım. Bütün fikrimi, diqqətimi, gücümü işimə yönəldirdim həmişə. Bu yolda əziyyətlərim də çox olub. Düşünürəm, Allah hər zaman əziyyət, zəhmət çəkən bəndələrini mükafatlandırır. Hər zaman xalqımın sevgisini, dövlətimin diqqətini hiss etmişəm. Fəaliyyətlərimin nəticəsi olaraq Ulu Öndərimiz cənab Heydər Əliyev 2000-ci ildə məni əməkdar artist adına, cənab Prezidentimiz İlham Əliyev 2005-ci ildə Azərbaycan Respublikasının xalq artisti fəxri adına layiq gördü. 2006-cı ildən Prezident mükafatçısı, 2009-cu ildən Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin fərdi təqaüdçüsüyəm. Bütün bunlara görə xalqıma, sevənlərimə, tarıma borcluyam. Xalq sənətkarı sevməsə heç bir uğuru əldə etmək olmaz.

— İlk səhnənizi və ifanızı necə xatırlayırsınız?

— İlk səhnəmə 13 yaşımda Gürcüstanda çıxmışam. Xarici səfərə getdiyim üçün sevincim ikiqat idi. Daha sonra Bakıda, rayonlarımızda səhnəyə çıxmağa başladım. Elə bir rayonumuz yox idi ki, mən orada ifa etməyim. Uşaq olan zaman heç ağlıma da gətirməzdim ki, yer kürəsini dəfələrlə dövr edəcəyəm. 50-dən artıq xarici dövlətlərdə konsertlərdə iştirak etmişəm. Dəfələrlə səfərdə olduğum ölkələr də bu siyahıya daxildir. İlk diski çıxan musiqiçilərdən olmuşam. Həmin diskim Fransada hazırlanmışdı. Xarici səfərlərimin birində 1995-ci ildə diski səsləndirmək üçün lazım olan aparatı aldım. Öz diskimi də məhz həmin ildə dinləmiş oldum. Xarici səfərlərim zamanı disklərimi də hazırlayırdım. Hətta bir çox dövlətlərin radiolarının qızıl fondunda da mənim muğamlarım var.

— Bir çox karifeylərlə çalışmısınız. Onlardan öyrəndiklərinizi bizlərlə bölüşə bilərsinizmi?

— Bəli, mən karifey sənətkarlarımızla çox çalışmışam. Onlardan dünyasını dəyişənlər də var, Allah onlara rəhmət eləsin. Tar ifaçılığı sənətində Qurban Pirimov, Əhmədxan Bakıxanov, Bəhram Mansurov, Həbib Bayramov, Hacı Məmmədov, Əhsən Dadaşov, Əliağa Quliyev, Məmmədağa Muradov, həmçinin başqa böyük sənətkarlarımız olub. Mən onlardan çox şey öyrənmişəm. Şövkət Ələkbərova, Tükəzban İsmayılova, Sara Qədimova, Hacıbaba Hüseynov, Əbülfət Əliyev, Yaqub Məmmədov, İldırım Həsənov, Səxavət Məmmədov kimi böyük xanəndələri müşayiət etmişəm. Bir gün Əbülfət Əliyev onun görüşünə getməyim üçün mənə xəbər göndərmişdi. Həmin vaxt mənim 21 yaşım var idi. Böyük sənətkarın yanında ifa edəcəyim üçün həyəcandan 5 gecə yata bilməmişdim. Mənim onlardan öyrəndiyim ən qiymətli dərs səmiyyət olub. «Əsl sənətkar necə olmalıdır?» sualının cavabını da onların yanında tapmışam. Vətəni sevməyi də məhz onlar mənə aşılayıb.

— Sizə görə əsl tarzən, əsl sənətkar olmaq üçün nələri gözə almaq lazımdır?

— Əsl sənətkar kimi yetişmək üçün 20-25 il zaman lazımdır. Əzablı, əziyyətli, yuxusuz gecələr də lazımdır. Yalnız tarzənlər deyil, bütün musiqi alətlərində ifa edən musiqiçilər gecə-gündüz çalışmalıdırlar. Bu zaman sənətdə müəyyən nailiyyətlər əldə etmək mümkündür.

— Zamanın tələbi ilə bir çox xalq musiqiləri, bəstələr yenilənir və sintez olunur. Bəzən tarla bağlı musiqiləri də sintez edirlər. Bu sintezlərə necə yanaşırsınız?

— Mən yeniliyi sevən biriyəm. Vaxtikən mən də tara yeni barmaqlar, yeni nəfəs gətirmişəm. Ancaq hər şeyin də öz yeri var. Fikrimi bir misalla izah etməyə çalışacağam. Bir evin içinə qapıdan daxil olan zaman orada olan otaqların birində yemək yeyirik, birində televizor izləyirik, birində yatırıq, lakin evdən çıxdığımız zaman yenidən qapıya yaxınlaşırıq. Çünki çıxış yolu birdir. Bəzən elə yeniliklər olunur ki, qapı olduğu halda pəncərədən çıxırlar. Yeniliklər edilən zaman ən xırda nüanslara belə diqqət yetirilməlidir. Yenilik etmək gözəldir, ancaq dediyim kimi qədərində. Ola bilər ki, bir musiqiçinin barmaqlarında başqa bir ritm var və o muğama yeni bir nəfəs gətirə bilər. Bunu yenilik hesab edə bilərəm.

— Möhlət müəllim, tarı əvəz edəcək və ya oxşar alət varmı?

— Mən tara müqəddəs alət kimi yanaşıram. Dünyada bu cür ecazkar, möcüzəvi musiqi aləti yoxdur. Hətta xarici səfərlərimizdə tarın nədən hazırlanması onlar üçün maraqlı gəlirdi. Tarın hazırlanmasında tut, armud, qoz ağaclarından, inək ürəyinin pərdəsindən istifadə olunub. Bu musiqi alətinin oxşarları var, lakin eynisi yoxdur.

— Azərbaycan musiqi zəngin, bəstələri isə əvəzsizdir. Sizin ən çox sevdiyiniz bəstə hansıdır?

— Muğamı bilib yazan bəstəkarları sevirəm. Cahangir Cahangirov, Tofiq Quliyev, Fikrət Əmirov, Qara Qarayev o bəstəkarlardan idilər ki, muğamı da dərindən bilirdilər. Adını sadaladığım bəstəkarların bir çox əsərləri var ki bəstə olsa da, xalq musiqilərinə bənzəyir. Hər musiqiçi də xalqın dilində yazmağı bacarmır. Azərbaycan xalqı çox istedadlı xalqdır. Bu yalnız Vətənimizdə yaşayan, yaradan insanlara aid deyil. Dünyanın hər yerində yaşayan azərbaycanlılar xüsusi bacarığa, istedada malikdirlər. Bəzən həvəskar musiqiçilər elə əsərlər yazırlar ki, insan yaxşı mənada təəccübünü gizlədə bilmir. Bəzən də elə musiqilər ərsəyə gəlir ki, adam onları heç dinləmək də istəmir. Çünki yazılan bəzi musiqilərin nə başlanğıcı olur, nə sonu. Bu cür musiqiləri mən qəbul edə bilmirəm.

— Dərs dediyiniz tələbələr arasında ən çox yadınızda kimlər qalıb? Hazırda onlar sənətlərini davam etdirirlərmi?

— Təvazökarlıqdan uzaq olsa da, mənim sinfimdə oxuyan tələbələr məni sevərək, istəyərək gəlirlər dərsə. Ərizə ilə müraciət edərək Möhlət Müslümovun sinfində oxumaq istədiklərini bildirirlər. Mən bütün tələbələrimə öz övladım kimi yanaşıram. Onları bir-birindən ayırmıram. Bu günə qədər mən böyük bir «tar çalanlar ordusu» yetişdirmişəm. Bilavasitə dərs demədiyim musiqiçilər də var ki, onlar mənim çaldığım musiqiləri özlərinə örnək götürərək, məni özlərinə ustad hesab edirlər. Elçin Həşimov, Ələkbər Ələkbərov, Rövşən Qurbanov, Rüstəm Müslümov kimi tarzənlər yetişdirmişəm.

— Tar və muğam. Bunları bir birindən ayırmaq olarmı?

— Mən tələbə olduğum zamanlarda tarda dünya bəstəkarlarının əsərlərini ifa edirdim. Həmin ifaların bir baxımdan mənə köməyi də olub. İllər öncə avanqard musiqilər ilə orkestrda çıxışlar etdim. Daha sonralar sırf muğama keçid etdim. Mən xarici səfərlərimdə, Şopenin vətənində Şopendən çalırdım. Konsertlərin birində Şopenlə yanaşı, Motzartın da əsərlərini çaldım. Daha sonra Varşavada səfərdə olan zaman konsertdə Vasif Adıgözəlovun «Qərənfil» əsərini ifa etdim. Həmin konsertdə Vasif müəllim özü məni müşayiət edirdi. Qərənfildə bir parça da muğam ifa etdim. Konsertdən sonra xarici nümayəndələr yaxınlaşaraq tərcüməçilərin vasitəsilə məndən muğam olan hissənin notlarını istədilər. Onlara 7 əsas muğamımız haqqında məlumat verdik. Məhz ifa etdiyim muğama görə Varşavada mənim solo konsertimi təşkil etdilər. O zaman mənim 24 yaşım var idi. Bu hadisə sanki məni yuxudan oyatmış oldu. Dünyada muğamımıza olan marağı və sevgini görmüş oldum. Bununla da muğama bir daha möhkəm bağlarla bağlandım. O zaman Konservatoriyada muğam dərsləri keçirilmədiyi üçün yalnız not əsərlərini ifa edirdik. Sonda da texniki imtahanlar verirdik. Səid Rüstəmov şəxsən özü qəbul zamanı məndən imtahan götürüb.

— Möhlət müəllim, bu illər ərzində tar kolleksiyanız olubmu?

— İnandırım sizi ki, bu günə qədər hərtərəfli razı olduğum tarım olmayıb. Məni incitdiklərinə görə bəzən tarlarımdan küsmüşəm də. Atamdan yadigar qalan tarım var idi. Bir xatirəmi sizinlə bölüşüm: «Konsertlərin birinə atamı da özümlə aparmışdım. Tamaşaçılar arasında məni dinləyirdi. Konsert bitdikdən sonra mənə yaxınlaşıb bildirdi ki, hər kəs sənin nə qədər gözəl ifa etdiyindən danışır. Ancaq həm də deyirlər ki, bu cür ifaçının bir sədəfli tarı yoxdur». Mən o zaman atama dedim ki, mən sədəfli tarı «ağılsız gözəl qıza» bənzədirəm. Mən saya tarda istədiyimi alıram. Baxmayaraq ki, çaldığım tarı atam özü 14-15 yaşım olan zaman mənə almışdı, israrla təkid etdi ki, onu sədəfli tar edək. O zaman sədəf hər yerdə tapılmırdı. Həmin tarın sədəfli tara çevrilməsi üçün bir maşının xərci qədər vəsait getdi. Lakin istədiyim səsi ala bilmədiyim üçün könlümcə olmadı. Evdə eksponat kimi saxlayırdım onu. Hollandiyaya səfərim zamanı türk musiqiçisi həmin tarı məndən bir maşın qarşılığında almaq istədiyini bildirdi. Təbii ki, mən buna razı olmadım. 3-4 il bundan öncə Heydər Əliyev Mərkəzində dünya musiqi alətlərindən ibarət bir muzey yaradıldı. Orada Azərbaycan musiqi alətlərindən ibarət də xüsusi bir bölmə var. Bu bölmədə dünyasını dəyişən sənətkarlarımızın alətləri nümayiş olunur. Bir gün mənə zəng edib bildirdilər ki, yaşayan sənətkarlarımızın da alətlərini bu bölmədə eksponat kimi saxlamaq istəyirik. 5 tarımdan birini, həmin sədəfli tarı muzeyə hədiyyə etdim. Hazırda həmin tar xüsusi şüşənin içində muzeydə mühafizə olunur. Tarın altında da məlumatlar qeyd edilib.

— Möhlət müəllim, tarın xüsusi qulluğu, baxımı varmı?

— Əslində, tar insandan da hissiyyatlıdır. Məsələn, iki saat sonra havanın necə olacağını mən bilməsəm də, tar onu hiss edir. Tar çox hissiyyatlı alətdir. Tarı ən gözəl Ağdam ərazisində ifa edirdim. Uzun müddət kökdən düşmürdü. Ancaq Bakıda, bir çox rayonlarımızda tar məni çox incidirdi. Sanki insan kimi öncədən hiss edirdi havanı. Mən tarıma özümdən də artıq qulluq etmişəm.

— Bu incəlikləri duymaq üçün düşünürəm tarla çox məşğul olmaq lazımdır. Bu istiqamətdə tar ifa edən gənclərimizə nə kimi məsləhətlər verərdiniz?

— Mənim fikrimcə tarı ifa etmək üçün hər şeydən əvvəl sözün həqiqi mənasında əsl azərbaycanlı olmalısan. Bəzən tələbələrimdən eləsi olub ki, dəfələrlə öyrətməyimə baxmayaraq yenə də səhvlərə yol verib ifa zamanı. Sonra öyrənmişəm ki, əslində ana və ya ata başqa millətin nümayəndəsidir. Muğamdakı yanğını dərindən hiss etmək lazımıdr. Bunu yalnız o ağrı-acını yaşayan duya bilər. Xeyrədin Qocanın yubileyində onun vurğunu olduğu bir segah çaldım. Musiqi sədaları altında onun ağladığını gördüm. Bu mənə daha çox ilham verməyə başladı. Evə gələndən sonra Xeyrəddin müəllim zəng etdi ki, Zəlimxan Yaqub səni axtarır. Zəlimxan Yaqubla əlaqə saxladım, dedi ki: “ İfa etdiyin segaha bir şeir yazmışam. Hələlik bu şeiri qəbul elə, yubileyinə poema yazacağam». Zəlimxan müəllim bu ifaların necə yarandığını soruşdu məndən. Bildirdim ki, yalnız ağrı-acını yaşayan xalq, millət bu cür musiqilər yarada bilər. I Qarabağ müharibəsində günahsız, köməksiz insanların amansızlıqla qətlə yetirilməsinin, evlərindən didərgin düşmələrinin şahidi olmuş xalqıq biz. Məhz buna görə deyirəm ki, gözəl tarzən olmaq üçün əsl azərbaycanlı olmaq lazımdır. Kimliyin olmalıdır. Torpağa bağlılığın olmalıdır.

— Qalib Vətənin qalib vətəndaşlarıyıq. Böyükdən kiçiyə hamı Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyevin ətrafında sıx birləşərək həmrəyliyin, vətənə olan sevginin, torpaq uğrunda mübarizənin, nə olduğunu dünyaya bir daha sübut etdi. 44 günlük Zəfər savaşı bütün sahələrə yeni nəfəs və həvəs gətirdi. Biri birindən gözəl şeirlər, marşlar, bəstələr yazıldı. Möhlət müəllim, bəs sizin daha çox ifa etdiyiniz musiqilər hansılar oldu?

— Müharibənin ilk günlərində artıq özlüyümdə düşünürdüm ki, bundan sonra musiqiyə, tara yaxın durmaram. Bütün günü xəbər portallarından son məlumatları izləyirdim. Ali Baş Komandanın şanlı qələbəmizi elan etdiyi gün səhərə kimi mən dayanmadan tarda ifa etmişəm. Həmin an sanki dünyanı mənə vermişdilər. Bundan sonra da Allahın izni ilə yeni musiqilər yazacağam. Hər dəfə işğaldan azad olunmuş torpaqlara qədəm qoyan zaman sanki özümü sehirli bir yuxuda hiss edirəm. Sonra həqiqətin fərqinə varıram. Bu şanlı qələbəni bizə yaşadan şəhidlərimizə, qazilərimizə həmişə borcluyuq. Allah Ali Baş Komandanımızı qorusun. Allah bütün şəhidlərimizə rəhmət eləsin, qazilərimizə can sağlığı versin. Qələbəmiz, zəfərimiz əbədi olsun!

— Dəyərli ustadımız, gənclərimizə hansı tövsiyələriniz var?

— Gənclərimizə tövsiyəm odur ki, milli mənəvi dəyərlərimizi hər zaman qorusunlar, bütün dünya musiqilərini dinləsələr də, hər zaman üstünlüyü öz musiqilərimizə versinlər. Bu ənənəni hər böyüyən nəslə ötürmək lazımdır. Mənim nəvələrim ifa etdiyim musiqilərin sədası altında yuxuya gedirdilər. Övladlarımıza hər zaman milli musiqi sevgisini aşılasınlar. Xalq musiqisini, muğamı dinləyən uşaqların, körpələrin tərbiyəsi də, əxlaqı da gözəl olar. Bu musiqiləri dinləyən heç zaman pis insan olmur. Çox zaman dinlədiyi musiqi insanın daxili aləmindən, tərbiyəsindən, səviyyəsindən xəbər verir.

— Bəli, Möhlət müəllim, milli-mənəvi dəyərlərimiz hər zaman ali dərəcədə, üst pillədə olmalıdır. Onları daim bizdən öncəki nəsillərə təbliğ etməliyik. Dəyərli Möhlət müəllim, maraqlı müsahibəniz üçün sizə minnətdaram. Sizə möhkəm can sağlığı və fəaliyyətinizdə daima uğurlar arzulayıram. Milli mənəvi köklərə dayanmış musiqimizin dünya hüdudlarında tanınmasında və bu yolda öz peşəkar dəst xətti ilə seçilən, Vətəninə, xalqına bağlı olan hörmətli Xalq artisti Müslüm müəllim, sizinlə fəxr edirik.

-Mən də sizə və jurnalınızın rəhbəri Aydın müəllimə təşəkkür edirəm. Jurnalın bütün kollektivinə uğur diləyirəm. Arzu edirəm ki, fəaliyyətiniz zamanı əsl aydınları işıqlandırasınız. Məni də jurnalın müsahibləri arasında gördüyünüz üçün sizə təşəkkür edirəm. Xalqımıza isə arzum budur ki, bir daha müharibə görməsinlər, evlərindən hər zaman xoş musiqi sədaları gəlsin.

© Əsrin Aydınları jurnalı

Araşdırmaçı Jurnalist: Günel Şəmilzadə

SMM, Fotoqraf: Toğrul Abdullayev

Azərbaycan muğamlarını caz texnikası ilə birləşdirərək muğam-caz musiqi janrının təməlini qoyan görkəmli pianoçu, caz ustası Vaqif Əziz oğlu Mustafazadə 16 mart 1940-cı ildə Bakıda anadan olub. İlk musiqi təhsilini anası Zivər xanımdan alan Vaqif Mustafazadəyə mahir pianoçu olan Zivər xanım xalq folklor nümunələri ilə yanaşı, klassik bəstəkarların İ.S.Baxın, L.V.Bethovenin, V.A.Motsartın, Ü.Hacıbəylinin və s. əsərlərini düzgün çalmağı öyrədirdi.

Yeddiillik orta musiqi məktəbini bitirən Vaqif Mustafazadə Bakıdakı Asəf Zeynallı adına Musiqi Texnikumuna daxil olub və oranı 1963-cü ildə bitirib. Bu dövrdə o, S.Raxmaninovun, S.Prokofyevin fortepiano və simfonik orkestr üçün konsertlərini, İ.S.Baxın "Prelyüd və Fuqa"larını, V.A.Motsartın sonatalarını böyük ustalıqla ifa edirdi.

Gənc Vaqifi Amerikada, Qərbi Avropada təşəkkül tapmış "caz" musiqi janrı özünə cəlb edirdi. O, daima radio dalğalarında caz musiqisi dinləyir, onun sirlərini öyrənir və bu janrı muğamla əlaqələndirməyə başlayır, onları müasir akkordlarla, caz üslubuna uyğun improvizasiya edirdi. Dövrün tələbinə uyğun olaraq musiqiyə qoyulmuş qadağa qarşısında tab gətirməyən Vaqif Mustafazadə Tiflis şəhərinə gedir, Gürcüstan Dövlət Filarmoniyasında «Qafqaz» caz-triosu yaradır.

Vaqif Mustafazadə 1970-ci ildə Bakıya qayıdıb və Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqında «Leyli» adlı ilk qadın vokal kvartetinin əsasını qoyub. Bu kollektiv 1971-ci ildə Azərbaycan Televiziya və Radio Komitəsinin nəzdinə keçir və «Sevil» kvarteti kimi fəaliyyətini davam etdirir.

Vaqif Mustafazadə 1978-ci ildə Monakoda VIII Beynəlxalq müsabiqədə birinci mükafata layiq görülərək Azərbaycanın Əməkdar artisti, Dövlət mükafatı laureatı adını alıb.

1979-cu ildə Azərbaycan televiziyasının «Məktəblilərin musiqi klubu» verilişində «Caz və Azərbaycan muğamları» mövzusunda tarixi çıxışını edən Vaqif Mustafazadə bu verilişdən bir gün sonra Daşkəndə qastrol səfərinə gedib və 17 dekabr 1979-cu ildə orada vəfat edib.